Schaden bananen het klimaat?

De aarde warmt op door menselijk toedoen. Ruim 100 jaar duurde het voor die conclusie aanvaard werd*. We kunnen het ons niet permitteren er even lang over te doen om te bepalen wie welke inspanning moet leveren. Berners-Lee wapent met zijn boek, How Bad Are Bananas?, elk van ons met de economische wapens om vandaag nog de strijd aan te gaan.

Co2e

Economen geloven dat we onze beslissingen laten afhangen van prijzen en het beschikbare budget. Vervuilende activiteiten zorgen vaak voor onzichtbare kosten, waardoor we deze aanpak moeilijk kunnen toepassen. Berners-Lee's boek lost dit probleem voor ons op.

In het eerste hoofdstuk introduceert Berners-Lee zijn methodologie. Vervuiling kan verschillende vormen aannemen, met naast koolstof, stikstof en andere gassen ook bijvoorbeeld fijn stof. In het boek wordt alles uitgedrukt in Co2e of equivalenten van koolstofdioxide. Zo heeft de uitstoot van 1 kilogram methaan dezelfde impact op het klimaat als het produceren van 25 kilogram Co2. Op die manier berekent Berners-Lee de ecologische kostprijs van alles van het sturen van een sms (1 gram) over het eten van een cheeseburger (3 kilogram) tot het bouwen van een huis (32 ton).

Sinds de start van de pandemie wassen we onze handen een stuk vaker. Ze drogen met een standaard elektrische blazer, zoals die geïnstalleerd is in veel kantoor-wc’s, kost 10 gram Co2e. Dat is evenveel als de voetafdruk van één enkele papieren doekje. Maar wie gebruikt maar één doekje?

De vaat doen mét de hand en zo weinig mogelijk water kost 360 gram, maar als de warmwaterkraan blijft open staan gaat de Co2e-impact maal tien. Dan wordt de vaatwasser, op ecologische stand, plots een stuk interessanter, met net geen 500 gram Co2e per cyclus.

Met de zomer voor de deur gaan de ijsventers opnieuw op pad. Een bolletje vanille of chocolade aan het karretje op de zeedijk vertegenwoordigt 500 gram. De diesel- of benzine motor die de verkoopwaar op temperatuur houdt moet het afleggen tegen de grotere, efficiënte koelcellen in het warenhuis, waar een ijslollie amper 70 gram Co2e vertegenwoordigt.

Het boek geeft een overzicht van tal van uitgaven en gedragingen, en confronteert ons met de ecologische kost ervan:

• De dagelijkse latte (mét koemelk) aan de koffiebar: 660 gram.

• De weekend-krant lezen én ze recycleren bij het oud papier: 2 kilo.

• Drie dagen per week 50 kilometer pendelen met de wagen: nét geen 100 kilo.

Budget

Maar die prijzen betekenen weinig zonder dat we weten wat ons budget is.

5 ton CO2e per jaar. Dat is het streefdoel**. Tenminste, voorlopig toch, want finaal moet onze uitstoot naar nul en vermoedelijk zelfs negatief worden. Momenteel verbruikt de gemiddelde Belg op jaarbasis zo’n 8 ton CO2e. Dat is een stuk minder dan de VS (15 ton), maar een stuk méér dan het wereldwijde gemiddelde van vijf ton.

De gemiddelde westerling*** spendeert ongeveer een kwart van zijn Co2e-budget aan voedsel, waarbij naast het belang van dierlijke producten mijden ook verspilling (22%) een centrale rol heeft. Een kwart gaat naar onze woning en vooral de verwarming ervan, een andere kwart zijn reizen en meer algemeen hoe we ons verplaatsen. Het laatste kwart (“varia”) zijn zaken zoals non-food aankopen, ontspanning en gezondheidszorg.

Homo ecologicus

Berners-lee gaat de zwaktes in zijn aanpak niet uit de weg. Hij streeft ernaar de volledige impact van activiteiten in kaart te brengen, wat soms tot nogal vreemde conclusies leidt. Zo blijkt voor korte afstanden de fiets milieuvriendelijker dan de wagen…tenzij je de energie die je verbruikt met fietsen aanvult door een stevige steak te verorberen natuurlijk.

Ook weten nog steeds niet hoeveel schadelijker uitstoot van de broeikasgassen op grote hoogte (denk aan vliegtuigmotoren) effectief is. Het siert Berners-Lee dat hij zijn (conservatieve) schattingen steeds transparant toelicht.

Alles bij elkaar, moet het boek gezien worden als een geloofwaardige handleiding voor de homo ecologicus. Het stelt ieder van ons in staat binnen de context van eigen middelen en voorkeuren ons steentje bij te dragen aan het verlagen van onze collectieve uitstoot.

En bananen? Wel die blijken met zo’n 110 gram één van de klimaat-vriendelijkere manieren om calorieën en vitamens te verorberen.

* Svante Arrhenius speculeerde in zijn paper uit 1896 reeds over de impact van het verbanden van fosiele brandstoffen op de temperatuur op aarde.

** Beners-Lee erkent dat die niet meer dan een tussentijds doel moet zijn. In de eerdere versie van zijn boek ging hij nog uit van 10 ton per capita.

*** Berners-Lee deed de oefening voor Groot Brittanië.